Witamina C dla dzieci – dobra na wszystko?

Udostępnij artykuł
2019-09-22 |
Spis treści:
●       Witamina C od podstaw
●       Antyoksydacyjna rola witaminy C
●       Wsparcie w procesie krwiotwórczym
●       Witamina C i odporność dziecka
●       Odpowiednie dawkowanie witaminy C
●       Źródła witaminy C
         ○       Owoce
         ○       Warzywa
●       Ile witaminy C powinniśmy dostarczać dzieciom?


Witamina C jest związkiem, którego organizm ludzki nie jest w stanie wytworzyć sam. Jest to substancja wymagająca bieżącego dostarczania wraz z pożywieniem, co jest niezwykle istotne z punktu widzenia jej aktywności biologicznej. Witamina C bierze bowiem udział w wielu reakcjach oraz procesach zachodzących w organizmie.

Witamina C od podstaw

Warto wiedzieć, iż kwas askorbinowy jest witaminą rozpuszczalną w wodzie. Jest substancją łatwo wchłanialną – na poziomie 70-80 proc. Do owego wchłaniania dochodzi głównie w dwunastnicy oraz jelicie cienkim. Do ograniczenia wchłaniania witaminy C z przewodu pokarmowego przyczyniają się wymioty, biegunka, brak apetytu, wszelkie zaburzenia trawienia, czy też zaburzenia  pracy wspomnianych wyżej narządów (tj. jelita cienkiego i dwunastnicy).
 Ilość witaminy C w organizmie człowieka waha się  w przedziale 1-3 g. Głównie znajduje się ona w wątrobie, nadnerczach, mózgu, soczewce oka, trzustce, jak i grasicy, której to prawidłowa aktywność w dzieciństwie pozwala na właściwe rozwinięcie się układu odpornościowego (to właśnie tam przebiega proces dojrzewania limfocytów T, odpowiedzialnych za komórkową reakcję immunologiczną).

Antyoksydacyjna rola witaminy C

Witamina C jest jednym z ważniejszych antyoksydantów (silne działanie antyoksydacyjne wykazują również witaminy A i E), co znacznie ułatwia walkę z wolnymi rodnikami i zachowanie równowagi organizmu. Właściwości przeciwutleniające chronią m.in. naczynia krwionośne oraz serce, a także wspierają układ immunologiczny.

Zaburzona równowaga pomiędzy wspomnianymi wyżej wolnymi rodnikami – są one reaktywnymi formami tlenu, produktami ubocznymi przemian metabolicznych, które wytwarzane są głównie w związku z procesem oddychania – a zdolnością organizmu do ich usuwania (detoksykacji) jest stanem bardzo niebezpiecznym dla zdrowia. Nazywamy go stresem oksydacyjnym.
Na jego wystąpienie zdecydowanie bardziej narażeni są co prawda dorośli, z czym wiąże się m.in. styl życia, używki (zwłaszcza palenie tytoniu), stres psychiczny, ale nie można bagatelizować ewentualności jego pojawienia się także u dzieci. Źródłem stresu oksydacyjnego może być również:
  • nieprawidłowa dieta uboga w antyoksydanty, jedzenie przetworzonej żywności, tj. fast food'ów czy produktów zawierających w sobie pozostałości pestycydów i metali ciężkich;
  • leczenie niektórymi farmaceutykami;
  • zbyt duży wysiłek fizyczny związany np. z wyczynowym uprawianiem sportu;
  • kontakt z substancjami toksycznymi, w tym oddychanie powietrzem zanieczyszczonym smogiem;
  • nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV;
  • osłabiona odporność;
  • i inne.
Co istotne, stres oksydacyjny może prowadzić do rozwoju wielu chorób, w tym m.in. nowotworów czy komplikacji w przebiegu cukrzycy. Witamina C – jak i inne przeciwutleniacze - niezbędna jest zatem do oczyszczania organizmu z powstałych oksydantów.

Wsparcie w procesie krwiotwórczym

Witamina C jest niezwykle istotna także w kontekście pracy układu krwiotwórczego. Potwierdza to chociażby fakt, iż stanowi ona składnik różnego rodzaju preparatów żelazowych stosowanych w terapii anemii. Kwas askorbinowy znacznie ułatwia wchłanianie żelaza niehemowego (pochodzącego z produktów roślinnych) - redukuje żelazo (III) do przyswajalnej formy (II).
Stąd też warto żywność bogatą w żelazo spożywać w połączeniu z produktami będącymi dobrym źródłem właśnie kwasu askorbinowego, np. tofu podawać w połączeniu z natką pietruszki, czy też papryką.

Witamina C i odporność dziecka

Niewątpliwie należy zwrócić też uwagę na wpływ witaminy C na układ immunologiczny - przez wielu nazywana jest ona bowiem „królową odporności”. Badania są jednak w tym zakresie sprzeczne. Część z nich wskazuje, że zwiększona podaż witaminy C może zredukować m.in. ryzyko przeziębień. Inne zaś dowodzą, że działa ona głównie w momencie już zaistniałej infekcji - łagodzi ją i skraca czas trwania. Eksperci podkreślają więc, że konieczne są dalsze analizy w tym kierunku.
Warto jednak podkreślić, z jakimi konkretnymi mechanizmami wiąże się potencjalnie korzystne działanie witaminy C w obrębie odporności. Jej podaż wpływa m.in. na wewnątrzkomórkową pulę nukleotydów, wzrost poliferacji limfocytów T, jak i wytwarzanych cytokin (białek odgrywających istotną rolę w tworzeniu optymalnej odpowiedzi immunologicznej). Kwas askorbinowy chroni też tkanki przed uszkodzeniem, co wiąże się z wyżej opisanym działaniem neutralizującym czynność reaktywnych form tlenu.
 
Odpowiednie dawkowanie witaminy C

Zarówno zbyt wysoki, jak i zbyt niski poziom witamin, może szkodliwie wpływać na organizm, stąd też powinniśmy pamiętać o podawaniu dzieciom witaminy C w kontrolowany sposób. Z jednej strony, gdy jest jej zbyt mało, pojawić się może m.in. poczucie nadmiernego zmęczenia czy osłabienie odporności. Jej optymalny poziom jest więc niezwykle ważny dla utrzymania zdrowia i homeostazy organizmu. Co więcej, pomoże także skórze dziecka - wspiera jej regenerację oraz proces gojenia się ran, a wiadomo, że aktywnym maluchom nieraz zdarzają się „małe wypadki” i obdrapane od zabaw kolana.
Jeśli zaś chodzi o hiperwitaminozę, w przypadku kwasu askorbinowego w zasadzie nie obserwuje się działania toksycznego. Objawami, które mogą jednak pojawiać się po podaniu zbyt wysokiej dawki witaminy C, są zaburzenia w pracy układu trawiennego. Aplikowanie dużych dawek może również implikować powstawanie kamieni nerkowych.
Wskazuje się konkretne grupy ludzi, które w przypadku podania bardzo wysokiej dawki witaminy C, obarczone są dużym ryzykiem wystąpienia ewentualnego zagrożenia dla ich zdrowia, a nawet życia (dochodzi bowiem do uszkodzenia erytrocytów) - mowa o osobach mających defekt dehydrogenazy glukozo-6-fosforanu. Jest to schorzenie metaboliczne o podłożu genetycznym, którego częstość występowania jest w Polsce niezwykle niska.

Źródła witaminy C

Kwas askorbinowy znajdziemy przede wszystkim w żywności roślinnej. Co jednak istotne, jej poziom zależny jest nie tylko od rodzaju danego produktu, ale też od pory roku, miejsca jego pochodzenia, warunków rozwoju, jak i sposobu podania. Warto wiedzieć, iż najbardziej polecane jest spożywanie ich w formie świeżej, ponieważ obróbka termiczna negatywnie wpływa na poziom kwasu askorbinowego - straty potrafią sięgać 50-70 proc. całkowitej zawartości witaminy. Najkorzystniejszymi procesami kulinarnymi - tj. wiążącymi się z najmniejszą stratą wartości odżywczych - jest gotowanie na parze, pod ciśnieniem (np. w szybkowarze), czy też w kuchence mikrofalowej. Najwięcej witaminy zabierało zaś tradycyjne gotowanie w wodzie.
 Na jakie produkty warto postawić?

●     Owoce: dzika róża, aronia, czarna porzeczka, truskawki, kiwi, grejpfruty etc.
●     Warzywa: czerwona papryka, natka pietruszki, brukselka, kalarepa, brokuły, kalafior, kapusta, szpinak etc.

Warto do diety dziecka dodać również rokitnik (dostępny jest w formie herbatek, oleju, przetworów), ziele pokrzywy oraz szczypiorek. W przypadku przeziębienia oraz chęci wzmocnienia odporności, polecane są zaś zioła, które zawierają w swoim składzie właśnie kwas askorbinowy, np. bez czarny, czy też popularny rumianek. Stosować można je zarówno w formie naparów, inhalacji, jak i płukanek na gardło.

Ile witaminy C powinniśmy dostarczać dzieciom?

Co ważne, kwas askorbinowy jest witaminą, na którą dzienne zapotrzebowanie jest największe wśród wszystkich tego rodzaju składników. Dorosła osoba potrzebuje 1 mg/kg masy ciała, zaś niemowlęta i dzieci 2 mg/kg. Zapotrzebowanie to wzrasta w okresach choroby oraz innych stanów osłabienia organizmu – np. wzmożonego stresu, co jak najbardziej może dotyczyć także najmłodszych.

Normy wskazane przez Instytut Żywności i Żywienia, wynoszą:

●       Noworodki oraz niemowlęta

Dla dzieci w przedziale wiekowym 0-1 rok życia, normy wskazane są na bazie wystarczającego spożycia - wynoszą 20 mg witaminy C na dobę.

●       Dzieci

1-3 lata - poziom średniego zapotrzebowania wynosi 30 mg/dobę, zaś zalecanego spożycia 40 mg/dobę.
4-12 lat - średnie zapotrzebowanie wynosi 40 mg/dobę, zalecane spożycie 50 mg/dobę.

Najlepszą formą dostarczania optymalnej ilości witaminy C jest zbilansowana i oparta na naturalnych produktach dieta. Dodatkiem mogą być różnego rodzaju preparaty suplementacyjne, przy których podaniu należy jednak pamiętać o odpowiednim dopasowaniu do potrzeb i wieku dziecka oraz trzymaniu się zalecanych dawek. W razie wszelkich wątpliwości, zawsze podstawę stanowi konsultacja lekarska. Z witaminami też można przesadzić - wtedy nie przyniosą one korzyści, a raczej dodatkowe obciążenie dla młodego organizmu.

 
Źródła:
 
Krzysik, M., Biernat, J., Grajeta, H., Wpływ wybranych składników odżywczych pożywienia na funkcjonowanie układu odpornościowego Cz. II. Immunomodulacyjne działanie witamin i pierwiastków śladowych na organizm człowieka, Advances in Clinical and Experimental Medicine, 2007, vol. 16, nr 1, s. 123–133 [dostęp: 02.05.2019]
http://pulsmed.com.pl/images/Witaminac/Wp%C5%82yw_wybranych_sk%C5%82adnikow_odzywczych_pozywienia.pdf
 
Zielińska-Pisklak, M., Szeleszczuk, Ł., Kuras, M., Rola witaminy C i cynku we wspomaganiu układu odpornościowego, ,,lekwpolsce.pl”, 28.11.2013 [dostęp: 02.05.2019]
https://www.researchgate.net/publication/273832241_Rola_witaminy_C_i_cynku_we_wspomaganiu_ukladu_odpornosciowego
 
Jarosz, M. [red. nauk.], Normy żywienia dla populacji Polski, Instytut Żywności i Żywienia, 2017 [dostęp: 01.08.2019]
https://ncez.pl/upload/normy-net-1.pdf
 
Jarosz, M. [red. nauk.], Normy żywienia dla populacji polskiej - nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia, 2012 [dostęp: 01.08.2019]
http://www.izz.waw.pl/attachments/article/33/NormyZywieniaNowelizacjaIZZ2012.pdf
 
Różańska, D., Regulska-Ilow, B., Ilow, R., Wpływ procesów kulinarnych na zawartość wybranych witamin w żywności. cz. I. witamina C i foliany, BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – XLVI, 2013, 3, s. 241 – 249 [dostęp: 03.08.2019]
https://ptfarm.pl/pub/File/Bromatologia/2013/3/BR%203-2013%20s.%20241-249.pdf

 

Jeśli jesteś zainteresowany marką Marsjanki Futura zapisz się do newslettera, bądź na bieżąco i otrzymuj najnowsze informacje.

Zapisz się teraz do newslettera.

Inne artykuły

Ferie zimowe tuż za rogiem. Jak solidnie przygotować system odpornościowy na zimowe zabawy?

Dzieci dopiero zaczęły chodzić do szkoły, a tu proszę: kolejne wolne od szkoły. Ferie zimowe zachęcają do bardziej aktywnego spędzania czasu - mnóstwo śniegu pojawia się wreszcie nie tylko w górach, w miastach pojawiają się lodowiska, a stawy zaczynają zamarzać dzięki pierwszym silnym mrozom. Aktywność fizyczna jest ważna dla każdego z nas, nie powinniśmy tego lekceważyć nawet w zimie. Dobrze jest też pomyśleć o systemie odpornościowym, ponieważ może on być wystawiony na próbę. Dlatego przedstawiamy kilka dobrych wskazówek, jak go wspierać - i to nie tylko u naszych dzieci.

Czytaj dalej

Nauka zdrowych nawyków żywieniowych

Zdrowie jest najważniejszą rzeczą, jaką mamy w naszym życiu, chociaż często nie zdajemy sobie z tego sprawy. Możesz zapobiec wielu komplikacjom w rozwoju dziecka dzięki zdrowej i zrównoważonej diecie, która jest niezbędna dla zdrowego rozwoju dzieci. Twoje pociechy będą Ci późniejszym wieku niezmiernie wdzięczne za skierowanie ich ku właściwym praktykom żywieniowym pomimo ich pierwotnej niechęci. Dowiedz się, jak zacząć ten proces „bezboleśnie”…

Czytaj dalej

Suplement diety

Sprawdź, w której aptece w okolicy dostaniesz nasz produkt!

Sprawdź teraz