Jak wspierać rozwój emocjonalny naszego dziecka?

Udostępnij artykuł
2019-09-30 |
Nieraz – zarówno w codziennym życiu, jak i w medycznych klasyfikacjach – soma oddzielana jest od sfery psyche. Takie podejście niewątpliwie jednak zubaża perspektywę troski o prawidłowy rozwój dziecka, ponieważ to właśnie pierwsze lata życia tworzą bazę i mają ogromny wpływ na jego zdrowie psychiczne.

Spis treści:
•        Czy jest „złoty środek”?
•        Stadia rozwoju wg Piageta
            •        Stadium sensomotoryczne - 0-1,5 roku
            •        Stadium przedoperacyjne - 1,5-6 lat
            •        Stadium operacji konkretnych - 6-12 lat
            •        Stadium operacji formalnych - 12 lat i więcej
•        Teoria Bandury
•        Teoria przywiązania Johna Bowlby’ego
•        Rozwój emocjonalny dziecka - co jeszcze warto wiedzieć?

Czy jest „złoty środek”?
Jednym z ulubionych powiedzeń psychologów jest zdanie: „To zależy”. Niewątpliwie odnieść można je także właśnie do rozwoju emocjonalnego dziecka. Sposób, w jaki się on potoczy, zależny jest bowiem od wielu czynników - wrodzonego temperamentu, reaktywności (np. dzieci wysokoreaktywne intensywniej odpowiadają na bodźce, szybciej się pobudzają i wolniej uspokajają), ale też środowiska, kultury, wydarzeń losowych etc. Stąd też nie ma „złotych środków”, które sprawdzą się w przypadku każdego malucha. Dziecko należy przede wszystkim obserwować i podążać za jego indywidualnymi potrzebami.

Niewątpliwie jednak pomocne jest w tym poznanie pewnych podstawowych teorii oraz kontrolowanie własnego zachowania, wypowiadanie słów do dziecka, jak i przekazywanie mu wzorców.

Stadia rozwoju wg Piageta

Jedną z podstawowych teorii współczesnej psychologii rozwojowej jest koncepcja, którą stworzył Jean Piaget. Dotyczy ona przede wszystkim stadiów rozwoju poznawczego:
•        Stadium sensomotoryczne - 0-1,5 roku
Podstawą rozumienia świata są dla dziecka zmysły i własny zakres ruchowy. Stąd też dziecko próbuje poznać rzeczywistość zarówno poprzez smak - wszystko wkłada do ust - ale też np. dotyk - chce dostać w ręce każdy przedmiot, który go zainteresuje.
 
•        Stadium przedoperacyjne - 1,5-6 lat
Dziecko potrafi już posługiwać się symboliką - stosuje ją na własny użytek. Potrafi też sklasyfikować przedmioty, korzysta z prostej logiki, a także jest w stanie zrozumieć perspektywę innych osób.
 
•        Stadium operacji konkretnych - 6-12 lat
Jest to okres ogromnego skoku w rozwoju logiki - dziecko potrafi dokonywać umysłowych oraz fizycznych działań na przedmiotach, które poznało.
 
•        Stadium operacji formalnych - 12 lat i więcej
Rozwinięte jest wnioskowanie, a także porządkowanie przedmiotów oraz zdarzeń. Co ważne, dziecko zdolne jest już do manipulowania swoimi myślami, potrafi też posługiwać się wyobraźnią i wykorzystywać ją do opracowywania tematów, których istnienie bazuje tylko na jego wyobraźni  ( rzeczy i zdarzenia, których dziecko nigdy nie widziało).

Należy przy tym zaznaczyć, iż pomimo różnic w wieku, w którym dane dziecko osiąga konkretne stadium, kolejność ich występowania jest niezmienna. Każdy z etapów wynika z poprzedniego i co ważne, we wszystkich z nich dochodzi do istotnej transformacji struktur myślenia dziecka.

Teoria Bandury

Inną istotną koncepcją jest teoria poznania społecznego Bandury, która wyjaśnia wiele procesów zaangażowanych w rozwój dziecka. Po pierwsze, niezwykle ważne jest modelowanie, czyli uczenie się poprzez obserwację. Np. jeśli dziecko obcuje z bijącymi się ludźmi, samo także może wykazywać podobne zachowania. Jeśli zaś obserwuje rodziców, którzy czytają książki z ogromną przyjemnością i traktują je jako formę najlepszej rozrywki, ono również może poszukiwać relaksu właśnie w takiej formie.

Bandura podkreślił również siłę wewnętrznych wzmocnień, które nieraz w procesie rozwoju są niedoceniane. Dorośli za podstawę uważają przeważnie stosowane wobec dziecka wzmocnienia zewnętrzne - pochwały, uznanie, prezenty etc. Bardzo ważne jest jednak także wzmocnienie wewnętrzne, czyli coś, czego dziecko doświadcza na poziomie emocjonalnym i odnosi to do osiągniętego sukcesu (czy też porażki). Przykładem może być duma po tym, gdy pierwszy raz poprawnie napisało swoje imię - staje się to dla dziecka doskonałą motywacją do stawiania kolejnych kroków rozwojowych.

Teoria przywiązania Johna Bowlby’ego

Ogromny wpływ na rozumienie rozwoju emocjonalnego dziecka miały jednak przede wszystkim prace Johna Bowlby’ego, który przyglądał się istniejącemu pomiędzy dzieckiem a rodzicem przywiązaniu. Jest to aspekt odnoszący się do poczucia bezpieczeństwa, wizji swego rodzaju „bazy”, do której zawsze można wrócić i się na niej oprzeć - w pierwszych latach życia taką bazę stanowić powinni dla dziecka właśnie rodzice.

Jeśli oparta będzie ona na wspomnianym bezpieczeństwie, z taką też wizją relacji dziecko wejdzie w późniejsze życie. Wszelkie zaburzenia w stylach więzi mogą w związku z tym skutkować (ale jak to w psychologii - wcale nie muszą) trudnościami w obszarze wchodzenia w bliskie związki, co objawia się np. nadmiernym lękiem przed opuszczeniem.

Warto zwrócić na to uwagę w momencie rozpatrywania potrzeb dziecka, jakie wykazuje względem stałości. Rodzic zrównoważony, reagujący empatycznie, spokojnie, do tego też normalizujący emocje dziecka i będący obok w kryzysowych dla niego momentach, to w dużej mierze źródło późniejszej stabilności emocjonalnej dorosłego już człowieka.
 
Rozwój emocjonalny dziecka - co jeszcze warto wiedzieć?
 
•      Umiejętność wyrażania emocji przychodzi u dziecka z czasem. W wieku około 2-3 miesięcy maluch potrafi już w odmienny sposób okazać złość i smutek. Mając około pół roku okazuje na twarzy lęk. Jeśli zaś chodzi o takie złożone emocje, jak np. wstyd, czy duma, dziecko zaczyna wyrażać je około 2 roku życia.
 
•     W początkowym okresie rozwoju dziecka za kształtowanie emocji odpowiedzialni są rodzice. To oni modyfikują emocje niemowlęcia poprzez przytulanie, głaskanie, czy też zabranie dziecka z trudnej dla niego sytuacji. W wieku przedszkolnym maluch zaczyna zdobywać coraz więcej umiejętności, które ułatwiają mu samodzielne kontrolowanie intensywności wyrażanych emocji.
 
•      Biorąc zaś pod uwagę rozwój społeczny, skoordynowane zabawy z rówieśnikami pojawiają się w życiu dziecka około 3-4 roku życia. Maluchy zaczynają razem grać, budować, tworzą wspólne fantazje etc. Wcześniej - pomimo faktu, iż pierwsze zainteresowanie innymi dziećmi wyrażane jest już około 6 miesiąca -  jest to znacznie bardziej odrębny, aniżeli wspólnotowy, rodzaj zabawy.

Niewątpliwie tego typu wiedza pomaga wspierać dziecko. Warto jednak pamiętać, iż nieraz owym wsparciem może być również czekanie - nie każde dziecko rozwija się w takim samym tempie, nie każde wykazuje też identyczne cechy. Co więcej, rodzice powinni zadbać o swoje emocje. Odnosząc się chociażby do opisanego wcześniej modelowania, troska o siebie stanowi ważny element rodzicielstwa. Jeśli rodzic dba o swoje emocje, rozumie je, pozwala sobie na ich doświadczanie w sposób, który nie rani innych, staje się najlepszym wsparciem dla rozwoju emocjonalnego najmłodszych.
 
 
Źródło:
 
Bee, H. (2004). Psychologia rozwoju człowieka. Poznań : Zysk i S-ka Wydawnictwo.
 
 

Jeśli jesteś zainteresowany marką Marsjanki Futura zapisz się do newslettera, bądź na bieżąco i otrzymuj najnowsze informacje.

Zapisz się teraz do newslettera.

Inne artykuły

Ferie zimowe tuż za rogiem. Jak solidnie przygotować system odpornościowy na zimowe zabawy?

Dzieci dopiero zaczęły chodzić do szkoły, a tu proszę: kolejne wolne od szkoły. Ferie zimowe zachęcają do bardziej aktywnego spędzania czasu - mnóstwo śniegu pojawia się wreszcie nie tylko w górach, w miastach pojawiają się lodowiska, a stawy zaczynają zamarzać dzięki pierwszym silnym mrozom. Aktywność fizyczna jest ważna dla każdego z nas, nie powinniśmy tego lekceważyć nawet w zimie. Dobrze jest też pomyśleć o systemie odpornościowym, ponieważ może on być wystawiony na próbę. Dlatego przedstawiamy kilka dobrych wskazówek, jak go wspierać - i to nie tylko u naszych dzieci.

Czytaj dalej

Nauka zdrowych nawyków żywieniowych

Zdrowie jest najważniejszą rzeczą, jaką mamy w naszym życiu, chociaż często nie zdajemy sobie z tego sprawy. Możesz zapobiec wielu komplikacjom w rozwoju dziecka dzięki zdrowej i zrównoważonej diecie, która jest niezbędna dla zdrowego rozwoju dzieci. Twoje pociechy będą Ci późniejszym wieku niezmiernie wdzięczne za skierowanie ich ku właściwym praktykom żywieniowym pomimo ich pierwotnej niechęci. Dowiedz się, jak zacząć ten proces „bezboleśnie”…

Czytaj dalej

Suplement diety

Sprawdź, w której aptece w okolicy dostaniesz nasz produkt!

Sprawdź teraz